ترکمنستان تعداد بازدید: ۱۱۸ (۱۳۹۹/۰۱/۱۵)

گرچه در چندسال اخیر دروازه‌های اقتصاد ترکمنستان اندکی باز شده و ، در مقیاسی محدود ، سیاست‌های بازار آزاد به وهلۀ اجرا گذاشته شده‌اند، کماکان اکثر بخش‌های اقتصادی ترکمنستان در قبضۀ دولت است . ترکمنستان چهارمین دارندۀ بزرگ ذخایر گاز طبیعی در جهان است و صادرات این فرآورده ، در کنار درآمدهای ناشی از صادرات محصولات نفتی و پتروشیمی ، تقریباً 60 درصد از اقتصاد ترکمنستان را تشکیل می‌دهد.

تا همین چندسال پیش ، تمام کارخانجات سیمان در ترکمنستان توسط دولت اداره می‌شدند تا اینکه بالاخره به یک شرکت ترکیه‌ای ، به نام پُلی‌مِکس، جواز حضور در بازار سیمان ترکمنستان داده شد و در حال حاضر ، دولت ترکمنستان و  پُلی‌مِکسِ ترکیه تنها بازیگران صنعت سیمان به حساب می‌آیند . دولت مجموعاً سه کارخانه دارد که کل ظرفیت تولید سالانۀ آنها 2/7 میلیون تن است ، و پُلی‌مِکس نیز دو کارخانه که مجموع ظرفیت تولید سالانه‌شان 2/4 میلیون تن می‌باشد.

ترکمنستان ، هر از چندی ، به بازارهای همجوار سیمان صادر می کند . با این حال ، جغرافیای گستردۀ ترکمنستان ، از یکسو ، و استقرار پنج کارخانۀ سیمان در نقاطی خاص ، از سوی دیگر ، موجب شده تا همواره از روزنه‌هایی خاص به خاک ترکمنستان سیمان وارد شود . اصلی‌ترین صادرکننده به ترکمنستان نیز ایران بوده است.

در ابتدا ، قربان قُلی بِردی محمد اُف ، که از سال 2006 ریاست جمهوری ترکمنستان را بر عهده گرفته ، دستور داده بود به منظور حمایت از صنایع داخلی جلوی هرگونه واردات سیمان گرفته شود . با اجرای چندین کلان پروژۀ عمرانی ، که عمدتاً هم با درآمدهای صادرات گاز تغذیه می‌شدند ، به یکباره مصرف سیمان در برخی نواحی کشور افزایش یافت . در پی این امر ، از اواسط 2013 ، بِردی محمد اُف واردات سیمان را بصورت مقطعی آزاد کرد ، منتهی برای آن صد در صد تعرفه وضع کرد . این قانون تا به امروز پابرجا بوده است .

همانطور که در بالا نیز اشاره شد ، صنعت سیمان ترکمنستان تنها دو بازیگر دارد که عبارتند از :

·      شرکت سیمان ترکمن سِمِنت : اوایل سال 2000 میلادی ، به موازات افزایش قیمت نفت و گاز ، میادین جدیدی در اقصی نقاط ترکمنستان کشف شد . در همین اثناء ، صادرات این محصولات از ترکمنستان نیز شدیداً رشد کرد . این امر باعث ازدیاد درآمدهای ارزی دولت شد .

در سال 2005 ، صفرمراد نیازُف ، رئیس جمهور فقید و پیشین ترکمنستان ، تصمیم گرفت درآمدهای انباشتۀ ارزی کشور را که به رقم هنگفتی رسیده بود صرف احداث و توسعۀ صنایع مختلف کند. دستورالعملِ ابلاغی این بود : کارخانجات قدیمی نوسازی و بروزرسانی شوند ؛ اگر هم لازم شد ، کارخانجات جدید ساخته شوند .

در همین راستا ، دولت ترکمن سِمِنت را تاسیس کرد تا بتواند دو کارخانۀ بازمانده از زمان اتحاد جماهیر شوروی را هرچه بهتر مدیریت و متحول کند . این کارخانجات به نام‌های "بِزمینسکی" و "کلاته"هر دو مبتنی بر فرآیند "تَر" ، و در نزدیکی شهر عشق‌آباد واقع شده بودند و مجموع ظرفیت تولید سالانۀ آنها 1/7 میلیون تن بود . تعدّد و گسترۀ پروژه‌های عمرانی-صنعتی‌ای که عمدتاً در عرصه های نفت و گاز به اجرا گذارده شدند تقاضا برای سیمان در سطح ترکمنستان را شدیداً بالا برد ؛ و دولت برای تامین مایحتاج این پروژه‌ها تصمیم گرفت یک کارخانۀ جدید در نزدیکی شهر کویتِن داغ ، در استان لبِ آب احداث کند . این کارخانۀ یک میلیون تنی در سال 2017 فعالیت خود را آغاز کرد .

·      هُلدینگ پُلی‌مِکس : در سال 2011 ، یکی از هُلدینگهای بزرگ اقتصادی کشور ترکیه ، به نام پُلی‌مِکس ، از سرمایه‌گذاری‌های چشمگیر خود جهت احداث واحدهای صنعتی در کشور ترکمنستان خبر داد ، خبری غافلگیرکننده که مایۀ تعجب همۀ سرمایه‌گذاران بین المللی شد ، چراکه تا پیش از آن ترکمنستان حتی برای توریستها نیز راحت ویزای گردشگری صادر نمی‌کرد ، چه رسد به اعطای مجوز سرمایه‌گذاری به یک شرکت خارجی. پُلی‌مِکس اما به لطف دیپلماسیِ اقتصادیِ توانمندِ ترکیه توانسته بود در یکی از غنی‌ترین ذخایر معدنی جهان یعنی ترکمنستان پابگذرد .

پُلی‌مِکس در استان لبِ‌آب کارخانۀ 1/4 میلیون تنی گارلیک را احداث کرد ، با این نیّت که بتواند یک‌سوم از محصولات آن را بعدها به بازارهای همجوار صادر کند . غول ترکیه‌ای ، در گام بعد ، به استان بالکان غربی رفت و در منطقۀ جِبِل کارخانه‌ای به همین نام با ظرفیت تولید سالانه یک میلیون تن سیمان احداث کرد . پُلی‌مِکس از قصد این مکان را انتخاب کرد تا بتواند پس از تامین تقاضای داخلی ترکمنستان ، مازاد تولیدات خود را از طریق خلیج قَرَه‌بُغاز به کشورهای حاشیۀ دریای خزر صادر کند .